Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń buıryǵy №96 

2014 jylǵy 3 qarasha, Astana qalasy Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný qaǵıdalaryn bekitý týraly «Gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 9 qańtardaǵy Zańy 6-babynyń 14) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Gaz ónerkásibin damytý departamenti: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń buqaralyq aqparat quraldarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberilýin; 3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń jetekshilik etetin vıse-mınıstrine júktelsin. 4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstr V.ShKOLNIK. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2014 jylǵy 3 qarashadaǵy №96 buıryǵymen bekitilgen Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný qaǵıdalary Osy Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2012 jylǵy 9 qańtardaǵy Zańyna (budan ári – Zań) sáıkes ázirlengen jáne taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý jáne paıdalaný tártibin aıqyndaıdy. 1. Jalpy erejeler 1. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady: 1) gaz – taýarlyq gaz jáne (nemese) suıytylǵan munaı gazy; 2) gazdy artyq jumsaý – gazdy jetkizýdiń (tutynýdyń) táýliktik normasynan asyp ketetin kólemde tutynýshynyń gazdy iriktep alýy; 3) gaz qubyryndaǵy gazdyń tehnologııalyq qory – gazdy tasymaldaýdyń jumys rejımin qamtamasyz etý úshin gaz qubyryndaǵy qajetti gazdyń eń az kólemi; 4) gaz jetkizýdiń (tutynýdyń) ortasha táýliktik normasy – shartpen belgilengen bir aıdaǵy gaz kólemin tıisti aıdyń kúntizbelik kúnderine bólý jolymen aıqyndalatyn gaz kólemi; 5) gazdy jetkizýdiń (tutynýdyń) táýliktik normasy – taraptardyń kelisimi boıynsha dıspetcherlik kestemen belgilengen táýliktik gaz kólemi; 6) gaz tutyný brony – otynnyń rezervtik túrlerin barynsha paıdalanǵan jaǵdaıda tutynýshylarǵa gaz jetkizý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerge sáıkes gaz jetkizýdiń toqtatylýy nemese osy shekten azaıtylýy múmkin emes tutynýshylardy úzdiksiz jáne avarııasyz tehnologııalyq jabdyqtaý jumysy úshin qajetti eń az gaz tutyný kólemi; 7) dıspetcherlik keste – jetkizýshiniń tasymaldaýshyǵa bergen ótinimine sáıkes gaz jetkizýdiń saǵattyq kestesi; 8) esep aıyrysý kezeńi – berilgen gazdyń kólemi anyqtalatyn, jetkizýshi, gaz tasymaldaý, gaz taratý, gaz jelisi uıymdary arasyndaǵy berilgen gaz úshin ózara esep aıyrysý júrgiziletin kezeń. Taraptarmen kelisilgen esep aıyrysý kezeńi shartta kórsetiledi; 9) jetkizý – gazdy bólshek saýdada ótkizý jónindegi qyzmet; 10) jetkizýshi – Zańmen jáne osy Qaǵıdalarmen belgilengen jaǵdaılarda gazdy bólshek saýdada ótkizýdi júzege asyratyn tulǵa; 11) tasymaldaýshy – gaz tasymaldaý nemese gaz taratý uıymy; 12) tehnıkalyq jaǵdaılar – gazben jabdyqtaý júıesiniń obektilerin salýǵa, tutynýshyny suratylatyn (esep aıyrysý) parametrlerge qosýǵa, gazben jabdyqtaý júıesi obektisiniń bastapqy jobalyq sheshimin ózgertýge gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy beretin qujat; 13) tutynýshy – turmystyq, kommýnaldyq-turmystyq nemese ónerkásiptik tutynýshy; 14) ýákiletti organ – gazdy óndirýdi, tasymaldaýdy (tasýdy), saqtaýdy jáne kóterme saýdada ótkizýdi, sondaı-aq eldi mekenderdiń shekaralary sheginen tys taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýdi jáne tutynýdy memlekettik retteýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ. Osy Qaǵıdalarda paıdalanylatyn ózge de termınder men anyqtamalar Zańǵa sáıkes qoldanylady. 2. Taýarlyq gazdy bólshek saýdada ótkizý tártibi 2. Mynalar taýarlyq gazdy tutynýshylarǵa jetkizýshiler bolyp tabylady: 1) ulttyq operator; 2) gaz taratý uıymdary; 3) avto gaz toltyrý kompressorlyq stansııalarynyń ıeleri; 4) gaz tutyný júıeleri magıstraldyq nemese jalǵastyrýshy gaz qubyryna tikeleı qosylǵan ónerkásiptik tutynýshylarǵa taýarlyq gaz bólshek saýdada ótkizilgen jaǵdaıda, taýarlyq gazdy óndirýshiler, ózderi óndirgen shıki gazdy óńdeý prosesinde óndirilgen taýarlyq gazdyń menshik ıeleri bolyp tabylatyn jer qoınaýyn paıdalanýshylar, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen jáne tutyný úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ákelingen taýarlyq gazdyń menshik ıeleri. 3. О́nerkásiptik jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylar taýarlyq gazdy jetkizýshilerden Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasyna sáıkes jasalǵan sharttardyń negizinde satyp alady. 4. Tutynýshylardy gazdandyrý múmkindigin magıstraldyq gaz qubyry men gaz taratý jelisiniń ótkizý qabileti eskerilip tasymaldaýshy men aıqyndalady. 5. Gazdy tıisinshe jetkizý úshin quqyqtyq jáne tehnıkalyq sharttardyń bolýy taýarlyq gazdy bólshek saýdada ótkizý shartyn jasasý jaǵdaılary bolyp tabylady, onyń ishinde: 1) tutynýshy tarapynan – gaz tutyný júıelerine tehnıkalyq qyzmet kórsetý shartyn jasasqan, gaz tutyný júıesin (tehnıkalyq sharttar, gazben jabdyqtaý jobasy, gaz tutyný jabdyǵynyń pasporttary) paıdalaný jónindegi ruqsat qujattarynyń bolýy; 2) jetkizýshi tarapynan – gazdyń tıisti kólemi týraly rastaý qujatynyń bolýy (gaz satyp alý sharty). 6. Olar úshin rezervtik (avarııalyq) retinde otynnyń basqa túrleri belgilengen kommýnaldyq-turmystyq jáne ónerkásiptik tutynýshylarmen jasalǵan sharttarda, tutynýshynyń gaz shyǵynyn kúz-qys kezeńinde gazdy tutyný brony deńgeıine deıin qysqartý kózdeledi. 7. Tutynýshylardy gazben qamtamasyz etý biryńǵaı gaz jelileri obektilerin, aspaptar men jabdyqtardy paıdalaný kezinde tutynýshylar qaýipsizdik sharalaryn saqtaǵanda, gaz qubyrlarynyń, jabdyqtardyń, qurylystar men esepke alý aspaptarynyń tehnıkalyq jaı-kúıi durys (jaramdy), sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy zańdarynyń talaptaryna, standarttary men normatıvterine sáıkes bolǵan kezde júrgiziledi. 8. Jetkizýshi gaz jetkizýdiń belgilengen ortasha táýliktik normasynyń sheginde bir aı ishinde teń kólemde, al qajet bolǵan jaǵdaıda taraptar men tasymaldaýshynyń kelisimimen dıspetcherlik keste boıynsha jetkizedi, al tutynýshy (turmystyq tutynýshyny qospaǵanda) ony alady (iriktep alady). 9. Kúz-qys kezeńinde temperatýranyń aýytqýyna qaraı gaz jetkizýdiń (tutynýdyń) ortasha táýliktik normasynyń asyp ketýi gaz qoımasyndaǵy gazdyń tehnologııalyq qory esebinen, sondaı-aq gaz ıesimen (eger jetkizýshi ıesi bolyp tabylmasa) jáne tasymaldaýshymen kelisim boıynsha jetkizýshiniń basqa da kózderi esebinen jabylýy múmkin. Mundaı jaǵdaıda gazdy normatıvten artyq iriktep alý gaz jetkizýdiń (tutynýdyń) ortasha táýliktik normasynyń 5 %-nan asyp ketýi múmkin emes. 10. Gazdy bólshek saýdada ótkizýdiń (tutynýdyń) ortasha táýliktik normasy 5 %-dan asqan jaǵdaıda tasymaldaýshyǵa jetkizýshiniń kelisimi boıynsha osy týraly tutynýshyny eskertken sátten bastap úsh saǵat ótkennen keıin gaz jetkizýdiń (tutynýdyń) ortasha táýliktik normasyna deıin gazdy jetkizýge májbúrli túrde shekteý júrgizýge quqyq beriledi. 11. Aı saıyn gaz jetkizýdiń árkelkiligine ony turmystyq tutynýshylarǵa jetkizý kezinde ǵana jol beriledi. Turmystyq tutynýshylardyń jylý energııasyna degen qajettilikterin qamtamasyz etetin qazandyqtar men jylý elektr stansııalaryna gaz jetkizýdiń árkelkiligine osy Qaǵıdalardyń jáne jetkizýshi men tutynýshy arasynda jasalǵan sharttyń talaptarymen negizdelgen normalar sheginde jol beriledi. 12. Jetkizýshiniń kelisiminsiz taýarlyq gaz artyq jumsalǵan kezde tutynýshy shartta belgilengen kólemnen artyq alynǵan (iriktep alynǵan) gaz kóleminiń qunyn jáne árbir táýlik úshin gaz tasymalynyń qunyn mynadaı koeffısıentti qoldana otyryp qosymsha tóleıdi: 1) 15 sáýirden bastap 15 qazanǵa deıin – 1,2; 2) 15 qazannan bastap 15 sáýirge deıin – 1,5. Osy qaǵıda turmystyq tutynýshylar jumsaǵan gaz kólemi úshin taralmaıdy. 13. Taýarlyq gazdy bólshekti saýdada ótkizý sharttarynda kózdelgen gaz qysymy ony tutynýshynyń gaz jetkizýdiń (tutynýdyń) ortasha táýliktik normasy sheginde irikteý jaǵdaıynda saqtalady. 14. Gaz tolyq iriktelip alynbaǵan jaǵdaıda tutynýshy keıin gazdy jetkizýdiń táýliktik normasynyń sheginde gaz jetkizýdi arttyrýdy talap ete alady. 15. Tutynýshylar gazben qamtamasyz etýdiń basymdyǵy boıynsha mynadaı sanattarǵa bólinedi: 1) turmystyq tutynýshylar; 2) kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylar; 3) tehnologııalyq prosestiń úzdiksiz sıkli boıynsha ónimder shyǵarý úshin gazdy shıkizat nemese otyn retinde paıdalanatyn tutynýshylar; 4) kóktem-qys kezeńinde olardy gazben jabdyqtaý zańnamada belgilengen tártippen olardy otynnyń rezervtik túrine jartylaı nemese tolyq kóshirý jolymen retteýi tıis elektr stansııalary men ónerkásiptik kásiporyndar; 5) qalǵan tutynýshylar. 3. Suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý tártibi 16. Menshik quqyǵynda nemese ózge de zańdy negizderde tıesili kómirsýtegi shıkizatyn óńdeý prosesinde óndirilgen suıytylǵan munaı gazyn óndirýshiler, onyń menshik ıeleri Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynan tysqary jerde óndirilgen jáne tutyný úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵyna ákelingen suıytylǵan munaı gazynyń menshik ıeleri suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýdi ónerkásiptik tutynýshylarǵa ǵana júzege asyrady. 17. Suıytylǵan munaı gazyn ónerkásiptik tutynýshylarǵa bólshek saýdada ótkizýdi osy Qaǵıdalardyń 20-tarmaǵynda kórsetilgen tulǵalar ǵana, sondaı-aq gaz jelisi uıymdary júzege asyrady. 18. Suıytylǵan munaı gazyn ónerkásiptik tutynýshylarǵa bólshek saýdada ótkizý jappaı ádisimen (kılogramm, tonna) júzege asyrylady. 19. Suıytylǵan munaı gazyn turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylarǵa: 1) gaz jelisi uıymdarymen – toptyq rezervýarlyq qondyrǵylar arqyly jáne turmystyq ballondarda; 2) gaz toltyrý pýnktteriniń ıelerimen – turmystyq ballondarda; 3) avtogaz quıý stansııalarynyń ıelerimen – kólik quraldaryn gaz taratý kolonkalary arqyly quıý jolymen jetkizý. 20. Tutynýshylarǵa toptyq rezervýarlyq qondyrǵylar arqyly suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý osyndaı tutynýshylarmen jasalǵan suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý shartynyń negizinde gaz jelisi uıymy júzege asyrady. 21. Toptyq rezervýarlyq qondyrǵylar arqyly tutynýshylar men gaz jelisi uıymy arasynda suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý sharty árbir tutynýshymen jeke jáne de gaz jelisi uıymy shart jaǵdaılaryn buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaý (jarııa shart) jolymen de jasalady. 22. Gazdy tıisinshe jetkizý úshin quqyqtyq jáne tehnıkalyq (tehnologııalyq) sharttardyń bolýy suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý shartyn jasasý jaǵdaılary bolyp tabylady, onyń ishinde tutynýshy tarapynan – gaz tutyný júıelerine tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi shartty jasasqan gaz tutyný júıelerin (tehnıkalyq sharttar, gazben jabdyqtaý jobasy, gaz tutyný jabdyǵyna arnalǵan pasporttary) paıdalaný jónindegi ruqsat qujattarynyń bolýy. 23. Turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylarǵa avtomobıldik gaz toltyrý stansııalary arqyly suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý esepke alý baqylaý aspaptary arqyly mindetti túrde shart jasaspaı-aq júzege asyrylady. 24. Turmystyq jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylarǵa avtomobıldik gaz toltyrý stansııalary arqyly suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý kólemdik ádispen (lıtrmen) júzege asyrylady. 25. Avtomobıldik gaz toltyrý stansııasynyń ıesi tutynýshyǵa satyp alynǵan suıytylǵan munaı gazynyń kólemin jáne onyń qunyn rastaıtyn qujatty (kassalyq, taýarlyq chek) beredi. 26. Mynadaı: 1) stasıonarlyq – kólik quraldaryna gaz taratý kolonkalary arqyly suıytylǵan munaı gazyn toltyrýǵa arnalǵan suıytylǵan munaı gazdy saqtaý bloktarynyń jerastynda ne jer ústinde ornalasýy; 2) qozǵalmaly – avtomobıl shassıinde, tirkemede, biryńǵaı zaýyt buıymy retinde oryndalǵan jartylaı tirkemede bekitilgen utqyr tehnologııalyq júıe úlgisinde avtomobıldik gaz toltyrý stansııalary arqyly suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýge jol beriledi. 27. Qozǵalmaly úlgidegi avtogaz toltyrý stansııalarynan suıytylǵan munaı gazdy bólshek saýdada ótkizýge kentterde, aýyldarda, sondaı-aq eldi mekennen tys jerde jol beriledi. 28. Qozǵalmaly úlgidegi avtogaz toltyrý stansııalary qatty jabyny bar, jeke kirip-shyǵa alatyn, sondaı-aq órtke qarsy quraldarmen jabdyqtalǵan alańdarda ornalasady. Kólik quraldaryn qozǵalmaly úlgidegi avtogaz toltyrý stansııalarynan suıytylǵan munaı gazymen toltyrý suıytylǵan kómirsýtekti gazdaryn paıdalaný kezinde ónerkásiptik qaýipsizdik talaptaryna sáıkes júzege asyrylady. 29. Turmystyq ballondarda suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý gaz jelisi uıymdarymen jáne gaz toltyrý pýnktteriniń ıelerimen shart jasaspaı-aq júzege asyrylady. 30. Mynadaı: 1) zaýyttan shyǵarylǵan turmystyq ballondardy toltyrý qondyrǵysymen jabdyqtalǵan suıytylǵan munaı gazyn saqtaıtyn rezervýarlardyń jer astynda ornalasqan; 2) zaýyttan shyǵarylǵan turmystyq ballondardy toltyrý qondyrǵysymen jabdyqtalǵan suıytylǵan munaı gazyn saqtaıtyn rezervýarlardyń jer ústinde ornalasqan stasıonarlyq tıptegi gaz toltyrý pýnktteriniń ıeleri turmystyq ballondarda suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizýge jol beredi. 31. Avtogaz toltyrý stansııasyn jáne gaz toltyrý pýnktin biriktirip ornalastyrý úshin bir alańdy paıdalanýǵa jol berilmeıdi. 32. Azamattarǵa turmystyq ballondardaǵy gazdy satý ótinim boıynsha shart jasaspaı-aq júzege asyrylady. Gaz jelisi uıymy nemese gaz toltyrý pýnktiniń ıesi turmystyq tutynýshyǵa satylatyn árbir ballonǵa sapa kepildik talonyn beredi, ballondardy taýarlyq belgimen tańbalaýdy júzege asyrady, sapa kepildik talonyn beredi. 33. Gaz jelisi uıymy nemese gaz toltyrý pýnktiniń ıesi toltyrylatyn gaz ballondaryna esep júrgizedi, olarǵa nómir beredi, gaz ballon qondyrǵylaryna avarııalyq jáne josparly qyzmet kórsetýdi qamtamasyz etedi. 34. Tutynýshy turmystyq ballondardyń durys tehnıkalyq jaı-kúıin qamtamasyz etetin gaz jelisi uıymynan nemese gaz toltyrý pýnktiniń ıesinen suıytylǵan munaı gazy bar turmystyq ballondardy satyp alady. 4. Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn paıdalaný tártibi 35. Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn paıdalaný maqsatyna qaraı, gazben jabdyqtaý júıeleri obektileriniń qaýipsizdik qaǵıdalarynyń talaptaryn eskere otyryp, júzege asyrylady. 36. Taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn paıdalaný kezinde: 1) turmystyq tutynýshylardyń gaz taratý, gaz jelisi uıymdarynyń ruqsatynsyz úılerin (páterlerin, baqshadaǵy úılerin) óz betinshe gazdandyrýǵa, gazben jabdyqtaý júıesin óz betinshe qosýǵa, ornyn aýystyrýǵa, gaz jabdyqtary men esepke alý aspaptaryn óz betinshe montajdaýǵa jáne bólshekteýge, gaz jabdyqtaryn, esepke alý aspaptaryn aýystyrýǵa jáne jóndeýge, qosymsha jabdyqtardy, esepke alý aspaptaryn montajdaýǵa; 2) gaz taratý nemese gaz jelisi uıymdarynyń kelisiminsiz gaz aspaptary ornatylǵan úı-jaılardy qaıta josparlaýǵa; 3) gaz aspaptarynyń qurylystaryna ózgerister engizýge; 4) tútindik jáne jeldetkish júıeleriniń qondyrǵylaryn ózgertýge; 5) jeldetkish arnalaryn jelimdeýge, tútindikterdi tazalaýǵa arnalǵan «qaltalar» men lıýkterdi biteýge; 6) qaýipsizdik jáne retteý avtomatıkasyn sóndirýge; 7) gaz aspaptarynyń, avtomatıkanyń, armatýralar men gaz ballondarynyń jaramsyzdyǵy kezinde gazdy paıdalanýǵa; 8) gaz ornatylǵan peshter men tútindikter durys qalanbaǵanda, sylaqtarynda jaryqshaqtar bolǵanda gazdy paıdalanýǵa; 9) tútindik pen jeldetkish kanaldaryn tekserý jáne tazalaý týraly aktiniń qoldanylý merzimi ótkennen keıin gazdy paıdalanýǵa; 10) gaz taratý nemese gaz jelisi uıymdarynan oqýdan ótpeı jáne ruqsat almaı, tútindik pen jeldet­kish kanaldaryn tazalaýǵa, tekserýge, sondaı-aq gaz ballon qondyrǵylarynyń ballondaryn almastyrýǵa; 11) tútindik pen jeldetkish kanaldarynyń aýa tartqyshtary bolmaǵan kezde, jeldetkishter (framýgalar), jalıýzıı torlary, jeldetkish kanaldarynyń torlary jabyq bolǵanda gaz quraldaryn paıdalanýǵa; 12) úzdiksiz jumys isteýge eseptelgen jáne osy úshin tıisti avtomatıkasy bar jumys istep turǵan gaz aspaptaryn qaraýsyz qaldyrýǵa; 13) mektep jasyna deıingi balalardyń, sondaı-aq óz áreketterin baqylaı almaıtyn jáne osy quraldardy paıdalaný qaǵıdalaryn bilmeıtin tulǵalardyń gaz quraldaryn paıdalanýyna; 14) gaz qubyrlaryna jip baılaýǵa jáne gaz qubyrlaryn júkteýge; 15) gazdy jáne gaz aspaptaryn maqsatqa saı emes paıdalanýǵa, gaz plıtalaryn úı-jaılardy jylytý úshin paıdalanýǵa; 16) gaz quraldary ornatylǵan úı-jaıdy jylytý úshin paıdalanýǵa; 17) gaz quraldary ornatylǵan úı-jaılary uıyqtaý jáne demalý úshin paıdalanýǵa; 18) gazdyń jylystaýyn aıqyndaý úshin ashyq otty qoldanýǵa; 19) úı-jaılar men jertólelerde bos jáne suıytylǵan munaı gazymen toltyrylǵan gaz ballondaryn saqtaýǵa; 20) gazdandyrylǵan úı-jaıda syıymdylyǵy 50 (55) l. bolatyn bir ballonnan nemese árqaısysynyń syıymdylyǵy 27 l. bolatyn eki ballonnan artyq ornalastyrýǵa jol berilmeıdi. Ballondar gaz aspaptary bar jerde turýy tıis; 21) gazdandyrylǵan úı-jaıda jylý radıatory men peshten keminde 1 m. qashyqtyqta gazy bar ballondardy ornatýǵa jol berilmeıdi. Ballondardy jylýdan qorǵaıtyn ekran ornatý kezinde ballondar men jylý qurylǵylarynyń araqashyqtyǵy 0,5 m. deıin azaıtylýy múmkin, al ekran men ballondardyń araqashyqtyǵy 10 sm. kem bolmaýy tıis; 22) ballondardy ot janatyn peshterdiń esikterine qarsy keminde 2 m. qashyqtyqta qarama-qarsy ornalastyrýǵa; 23) úı-jaılarda ornatylǵan ballondardy aýystyrý kezinde elektr jaryǵyn qosýǵa jáne ajyratýǵa, ashyq ottardy, elektr jylytqysh aspaptary men jylytý peshterin paıdalanýǵa; 24) kórsetilgen jumystardy oryndaýǵa baılanysy joq tulǵalardyń qatysýymen ballondardy almastyrýǵa jol berilmeıdi. 37. Taýarlyq gazdy onyń kólemin esepke almaı ótkizýge jáne paıdalanýǵa jol berilmeıdi. 38. Taýarlyq gazdyń kólemin ólsheý birligin esepke alý maqsatynda Selsıı boıynsha 20 gradýs temperatýra jáne synap baǵanynyń 760 mm. qysymy kezinde gazdyń bir tekshe metri qabyldanady. 39. Eger syrtqy ortanyń parametrleri osy Qaǵıdalardyń 38-tarmaǵynda kórsetilgenderden erekshelengen jaǵdaıda jetkizýshi gazdyń jumys parametrlerin standarttar sharttaryna keltirý jolymen korrektorlarsyz esepke alý aspaptarynyń kórsetkishterin qaıta esepteýdi júzege asyrady. 40. Suıytylǵan munaı gazyn qabyldaý, saqtaý, satý kezinde mynadaı saqtaý oryndarynda: 1) gaz toltyrý stansııasynyń (gaz toltyrý pýnktiniń) saqtaý bazasynyń rezervýarlarynda; 2) tehnologııalyq qubyr joldarynda; 3) temir jol jáne avtomobıl sısternalarynda; 4) gaz ballondarynda (toltyrý sehy, gaz toltyrý stansııasyndaǵy daıyn ónimderdiń qoımasy (gaz toltyrý pýnktinde), ballondardy aýystyrý pýnkti men paıdalaný qyzmetteri); 5) toptyq rezervýarlyq qondyrǵyda; 6) avtogaz toltyrý stansııalarynda olardy esepke alý júrgiziledi. 41. Saqtaý oryndarynda suıytylǵan munaı gazyn esepke alý tártibi kommýnaldyq sharýashylyq salasyndaǵy ýákiletti organ bekitetin gaz toltyrý stansııalarynda, gaz toltyrý pýnktterinde jáne toptyq rezervýarlyq qondyrǵylarda suıytylǵan munaı gazynyń shyǵystaryn esepke alý ádistemesimen aıqyndalady. 42. Turmystyq tutynýshylarmen paıdalanylatyn taýarlyq gazdyń kólemin esepke alý: 1) jeke esepke alý aspaptary boıynsha; 2) kóppáterli úılerde ujymdyq esepke alý aspaptary boıynsha; 3) retteýish nemese gazretteýish pýnktteriniń shkaftarynda ornatylǵan kóppáterli úılerde ujymdyq esepke alý aspaptary boıynsha; 4) tutyný normalary boıynsha - jeke nemese ujymdyq esepke alý quraldary bolmaǵan jaǵdaıda, olardyń jaramsyzdyǵy ne gaz jabdyqtary parametrlerine sáıkessizdigi jaǵdaıynda júrgiziledi. 43. О́ndiristik jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylar paıdalanatyn taýarlyq gaz kólemin esepke alý: 1) taýarlyq gazdy qabyldaý (jetkizý) pýnktterinde ornatylǵan esepke alý aspaptary boıynsha; 2) gaz tutyný jabdyqtarynyń qýaty boıynsha – esepke alý aspaptary bolmaǵan jaǵdaıda, olardyń jaramsyzdyǵy ne gaz jabdyqtary parametrlerine sáıkessizdigi jaǵdaıynda júrgiziledi. 44. Toptyq rezervýarlyq qondyrǵylar arqyly turmystyq tutynýshylar ótkizetin suıytylǵan munaı gazyn esepke alý, kólemdi ádispen júrgiziledi: 1) jeke esepke alý aspaptary boıynsha; 2) tutyný normalary boıynsha - jeke esepteý quraldary bolmaǵan jaǵdaıda, olardyń jaramsyzdyǵy ne gaz jabdyqtary parametrlerine sáıkessizdigi jaǵdaıynda júrgiziledi. 45. Toptyq rezervýarlyq qondyrǵylar arqyly suıytylǵan munaı gazyn tutynýdy esepteý birligi tekshe metr bolyp tabylady. О́ndiristik nemese kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylar paıdalanatyn suıytylǵan munaı gaz kólemin esepke alý: 1) jeke esepke alý aspaptary boıynsha; 2) gaz jabdyǵynyń qýaty boıynsha – esepke alý aspaby bolmaǵan kezde, olar buzylǵan ne gaz jabdyǵynyń parametrlerine sáıkes kelmegen kezde. 46. Turmystyq tutynýshynyń kinási boıynsha dáleldi sebeptersiz qatarynan eki eseptilik kezeń ishinde esepke alý aspaptarynyń kórsetkishterin alý múmkin bolmaǵan kezde jáne bul rette turmystyq tutynýshy jetkizýshige ózi tutynǵan gaz kólemi týraly málimet bermese, jetkizýshi turmystyq tutynýshyǵa tutynýdyń qoldanystaǵy normalary boıynsha esep júrgize alady. 47. Jetkizýshiniń ókilderimen gazben jabdyqtaýǵa óz betinshe qosylǵany, esepke alý aspabyn aınalyp ótip ornatylǵan gaz jabdyǵynyń qýatyn, gazdy tutynýdy arttyrǵany, buzylǵany, plombanyń buzylýy, gazben jabdyqtaý shemasyn ózgertý tabylǵan jaǵdaıda, tutynýshynyń gazdy sanksııasyz alýyna (urlaýyna) múmkindik týdyratyn kórsetkishterdi burmalaý maqsatynda esepke alý aspabyna qandaı da bir áser bolǵanda, olardy tabý jetkizýshi ókiliniń burynǵy kelýlerinde múmkin bolmaǵan kezde, jetkizýshi esepke alý aspaptaryn jáne (nemese) olardy qosý shemasyn sońǵy tekserý kúninen bastap ótken kezeńge, biraq qyryq merzimi ótken kúnnen aspaıtyn kezeńde tutynýshynyń ornatylǵan gaz tutyný jabdyǵynyń qýaty boıynsha gaz shyǵysyn qaıta esepteýge quqyly. 48. Tutynýshy jazbasha túrde jetkizýshini jaı-kúıi týraly jáne gaz tutyný kólemi men ony tóleýde kórsetilgen derekterdiń ózgerýi týraly (turatyn adam sanynyń ózgerýi, jylytylatyn alańnyń kólemi, gaz jabdyǵynyń qýaty) habardar etedi. Tutynýshy bolǵan ózgerister týraly habarlamaǵan jaǵdaıda jáne esepke alý aspabynsyz gazdy tutynǵan jaǵdaıda ne gaz jabdyǵynyń parametrleri sáıkes kelmegen jaǵdaıda, tutynylǵan gaz kólemi jetkizýshide bar derekter boıynsha esepteledi. Tólemdi qaıta esepteýge ákep soqtyratyn barlyq ózgerister tutynýshy rastaý qujattaryn qosa bere otyryp, tıisti ótinishin bergen sátten bastap júzege asyrylady. 49. Esepke alý aspaptaryn ornatý osy Qaǵıdalardyń jáne qoldanystaǵy normatıvtik tehnıkalyq qujattardyń talaptarynda kózdelgen tártipte oryndalady. Ornatylǵan esepke alý aspaby tutynýshyǵa taýarlyq ne suıytylǵan munaı gazyn jetkizetin gaz taratý nemese gaz jelisi uıymynda mindetti tirkeýden ótedi, akti jasalyp, onda esepke alý aspabynyń bastapqy kórsetkishteri, aspaptyń markasy men basqa da qajetti málimetter kórsetiledi. 50. Esepke alý aspaptarynda bastapqy nemese merzimdi tekserý týraly tańba bolady. 51. Esepke alý aspaptaryn ustaýdy, tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi jáne tekserýdi esepke alý aspabynyń ıesi júzege asyrady. Esepke alý aspaptaryna tehnıkalyq qyzmet kórsetýdi menshik ıesimen jasalǵan shart boıynsha gaz taratý, gaz jelisi uıymy nemese ózge de mamandandyrylǵan uıym júrgizýi múmkin. 52. Esepke alý aspaptaryn tekserý tehnıkalyq retteý jáne metrologııa salasyndaǵy memlekettik retteýdi júzege asyratyn ýákiletti organ bekitken ólshem birligin qamtamasyz etý memlekettik júıesiniń tizi­liminde kórsetilgen merzimde aspaptaǵy tekserý aralyǵyndaǵy aralyqqa sáıkes, sondaı-aq múddeli tarap­tardyń biriniń ótinishi boıynsha olardyń kórsetkishteriniń durystyǵyna kúmán bolǵan jaǵdaıda júrgiziledi. 53. Esepke alý aspaptaryn tekserý merziminiń ýaqytyn ótkizip alǵanda, tutynylǵan gazdyń kólemin esepteý mynadaı tártippen: 1) turmystyq tutynýshylar úshin – tutyný normasy boıynsha; 2) ónerkásiptik jáne kommýnaldyq-turmystyq tutynýshylar úshin – gaz jabdyǵynyń qýaty boıynsha júrgiziledi. 54. Gazdy esepke alý aspaby tutynýshylarda kireberisterde, basqysh alańdarynda, dálizde, jeke páterlerde, jeke úılerde ornatylýy múmkin. Tutynýshylardyń gaz taratý nemese gaz jelisi uıymdarynyń qyzmetkerlerine gazdy esepke alý aspaptaryna erkin kirýge bóget jasaýlaryna jol berilmeıdi. 55. Gazdy esepke alý aspaptarynda esepteý tetiginiń qaptama bekitpesinde gaz taratý nemese gaz jelisi uıymynyń plombasy bolady. 56. Tutynýshylardyń gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy plombasynyń tutastyǵyn buzýyna jol berilmeıdi. 57. Gazdy esepke alý shemasyn ózgertýge nemese buzýǵa baılanysty jumystardyń kez kelgen túrlerin júrgizgen kezde tutynýshy jumysty bastamas buryn osy týraly jazbasha túrde gaz taratý nemese gaz jelisi uıymyn habardar etedi jáne tıisti ruqsat alady. 58. Gaz berýdi toqtatý jáne qaıta bastaý tutynýshymen jasalǵan shartqa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy zańnamasyna sáıkes júrgiziledi. 59. Úıdiń menshik ıesiniń nemese kondomınıým obektisi basshysynyń nıeti boıynsha jeke páterlerge, kireberisterge gaz berýdi toqtata turýdy, gaz baǵanyn nemese kópqabatty turǵyn úılerdiń jekelegen páterlerin gazdan aǵytýdy olardyń jazbasha ótinishi boıynsha gaz tasymaldaý, gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy júrgizedi. 60. Gaz tasymaldaý, gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy birjaqty tártippen tutynýshyǵa taýarlyq nemese suıytylǵan munaı gazyn berýdi buzylystardy joıǵanǵa deıin mynadaı jaǵdaılarda: 1) tutynýshy gazben jabdyqtaý júıeleri obektileriniń qaýipsizdik talaptaryn buzǵanda; 2) tutynýshy gaz jabdyǵyn óz erkimen qosqanda; 3) gazben jabdyqtaý júıesi obektileri tehnıkalyq isten shyqqanda toqtatady. 61. Jabdyqtardy jóndeý jáne jańa tutynýshylardy qosý jónindegi josparly jumystardy júrgizý úshin taýarlyq nemese suıytylǵan munaı gazyn berýdi toqtatý týraly gaz tasymaldaý, gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy tutynýshyny aǵytýǵa deıin keminde qyryq segiz saǵattan keshiktirmeı eskertedi. 62. Jetkizýshi tutynýshyny aldyn ala habardar ete otyryp, gaz berýdi mynadaı jaǵdaılarda toqtatady: 1) taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazyn bólshek saýdada ótkizý shartyna sáıkes berilgen taýarlyq jáne suıytylǵan munaı gazy úshin debıtorlyq bereshektiń bolýy; 2) gaz taratý nemese gaz jelisi uıymynyń ókilderin gaz qubyrlaryna, gaz jabdyǵy men esepke alý aspaptaryna jibermeý. Gaz berýdi toqtatý jetkizýshi tutynýshyǵa jazbasha habarlama jibergen kúnnen bastap keminde kúntizbelik úsh kúnnen keshiktirmeı júzege asyrylady. 63. Gaz berýdi qaıta bastaý osy Qaǵıdalardyń 60 jáne 62-tarmaqtarynda atalǵan gaz jetkizýdi toqtatýdy týdyrǵan sebepterdi tutynýshy joıǵannan keıin, sondaı-aq gazdy bólshek saýdada ótkizý shartyna sáıkes turaqsyzdyq tóleminiń bereshegi ótelgen soń júrgiziledi. Josparly qosatyn kún týraly gaz tasymaldaý, gaz taratý nemese gaz jelisi uıymy tutynýshyny gazdy berýdi qaıta bastaý týraly sheshim qabyldanǵan kúni habardar etedi. Tutynýshyny ajyratý sebebi joıylǵannan keıin gazdy berýdi qaıta bastaýdyń shekti merzimderi gazdy berýdi qaıta bastaý týraly sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap bes jumys kúninen aspaıdy. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 5 jeltoqsanda Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №9936 bolyp engizildi.